Ngôi làng 500 tuổi cheo leo vách núi

Nằm cách thủ đô Muscat khoảng 195 km về phía tây nam là dãy núi đá vôi Jabal al Akhdar, hay còn gọi là Núi Xanh, cao 2.980 m. Nơi đây được xem là "mê cung" của những thung lũng xoắn và hẻm núi sâu, nằm ở khu vực xa xôi nhất trên cả nước.

Từ cuối con đường nhựa, leo khoảng 20 km qua những con dốc thẳng đứng, những ngôi nhà nhỏ dần hiện ra trong tầm mắt. Đó là Al Sogara, khu định cư được tạc nên từ những vách đá, nằm tách biệt với thế giới bên ngoài suốt 500 năm.

Cách độc nhất vô nhị để đến ngôi làng là đi bộ hoặc dùng la và xe địa hình. Ảnh: Ibrahim Shehab.

Làng là nơi ở của 5 gia đình từ bộ lạc Alshariqi, một nhóm thiên cư từ Jordan hơn 1.000 năm trước. Dân số hiện tại còn khoảng 25 người. Trong suốt các đời, người dân vẫn duy trì tập tục thượng cổ là xây dựng nhà bằng đá và đất sét, hoặc khắc trực tiếp vào vách đá. Theo dân làng, ông cha của họ dùng những nguyên liệu trên núi để xây nhà. Như trộn nước với đá và đất sét để đắp tường.

dù rằng trong khu vực có nhiều ngôi làng khác, Al Sogara là nơi độc nhất vẫn còn đứa ở. Trước năm 2005, dân làng không có điện, điện thoại. Con đường gần nhất cách đó 15 km. Con la là công cụ chuyên chở hàng hóa từ các thị trấn Nizwa, Birkat Al Mouz gần đấy. Người dân đã nghĩ ra cách căng dây cáp ròng rọc phía trên thung lũng để chuyên chở nhu, yếu phẩm từ bên kia hẻm núi.

Trước kia vì không có dài, các đời phải tự học đọc, viết ở nhà. Từ năm 1970, học sinh đã được đi học ở vùng Sayq, cách đó 14 km. Để tới trường, những đứa trẻ phải men theo cầu thang hẹp của làng, xuống những con đường rải sỏi phía bên kia ngọn núi, để ô tô đón họ.

Những ngôi nhà đất sét rét mướt trong mùa đông và mát mẻ vào mùa hè. Ảnh: Ibrahim Shehab.

Nằm ở độ cao 2.700 m so với mực nước biển, Al Sogara có mùa đông khắc nghiệt và ngay có tuyết. Những ngôi nhà từ đất sét và đá vôi có thể giúp người dân đấu tranh với mùa đông lạnh giá và mùa hè nóng nực.

Những "hang động" được khắc trong vách núi cũng là nơi trú ẩn cho đàn gia súc. Trong nhiều thế kỷ, các gia đình đã xây dựng hàng rào trên lối vào của các cửa hàng, để ngăn chặn các cuộc tấn công của động vật hoang dại. Đối với bộ lạc Alshariqi, động vật bộc lộ cho sự thịnh vượng. Người có nhiều dê, cừu, la có nghĩa là no ấm.

Ngoài chăn gia súc, người dân ở đây trồng lựu, quả óc chó, đào, mơ, cam, sung, tỏi, hành và nhiều loại rau khác. Để duy trì sự sống ở vùng xa xăm heo hút của đất nước, người dân sử dụng hệ thống tưới tiêu có tên gọi Aflaj, dẫn nước từ con suối bên dưới thung lũng đến làng bằng trọng lực. Tuy nhiên, vì sự biến đổi của thời tiết, dòng nước đã không còn chảy xiết như trước. Những ống dẫn nước dài 20 - 50 km dần nhỏ giọt. Ngọn núi phủ xanh thực vật giờ đã trở thành khô cằn đất đá. Mùa vụ của người dân qua đó cũng trở thành khó khăn hơn.

Cũng giống như những người dân Oman khác, bộ lạc Al Sogara khôn xiết hiếu khách. Dân làng có thể chào đón một vị khách, mời họ ăn uống, ngơi nghỉ trong 3 ngày.

Dân làng tin rằng, ngày mai phụ thuộc vào hiên tại. Chỉ cần họ coi ngó tốt nơi ở của mình, thế hệ trẻ sẽ nối tiếp. Ảnh: Ibrahim Shehab.

Trong những năm gần đây, một số cư dân ở Al Sogara đã đến các tỉnh thành lớn như Muscat và Nizwa để tìm việc làm. Tuy nhiên, những người ở lại vẫn yêu mến vùng đất này. Họ thức dậy vào mỗi buổi sáng, coi ngó dê và vườn cây. Người dân lo sợ những ngôi nhà và lối sống văn hóa của họ sẽ không còn tồn tại trong 15 năm nữa, nếu họ không truyền lại tình ái cho những đời sau.

Lan Hương (Theo BBC )